مقاومت سایشی سنگ چیست؟ | راهنمای کامل بررسی دوام سنگ ساختمانی

مقاومت سایشی سنگ یکی از مهم‌ترین ویژگی‌هاییه که باید موقع انتخاب سنگ ساختمونی در نظر بگیری. این ویژگی نشون می‌ده سنگ تا چه اندازه در برابر سایش، خراش و فرسایش ناشی از رفت‌وآمد یا تماس مداوم با اجسام مقاومه. این ویژگی به‌خصوص تو فضاهای پرتردد مثل کف ساختمون، راه‌پله، پیاده‌رو و محیط‌های تجاری اهمیت زیادی پیدا می‌کنه. هر چه مقاومت سایشی سنگ بیش‌تر باشه، دوام ظاهری و عملکردی اون هم به‌مرور بیش‌تر می‌شه و هزینه‌های نگهداری و تعویضش کم. تا آخر این مطلب همراه ما باش تا بدونی مقاومت سایشی سنگ چیست و با همه چیز درباره اون آشنا بشی.

مقاومت سایشی سنگ چیست؟

منظور از مقاومت سایشی سنگ، مقاومت اون نسبت به ساییدگی، فرسایش و خراشه. از طرفی عواملی مثل وضعیت دانه‌بندی، سختی کانی‌های تشکیل‌دهنده، ترکیبات سازنده و شرایط فیزیکی می‌تونن روی این مقاومت سایشی تاثیرگذار باشن. هر چی مقاومت سایشی سنگ‌های ساختمونی بیش‌تر باشه، طول عمر و موندگاریش هم بیش‌تره. به همین خاطر تو قسمت ورودی ساختمون‌های اداری و تجاری و کف پیاده‌روها که رفت‌وآمد خیلی زیاده، باید از سنگ با مقاومت سایشی بالا استفاده شه. این ویژگی، یکی از فاکتورهای اصلی تو بررسی‌های سنگ‌شناسیه. به همین دلیل اهمیت زیادی داره که دقیق‌تر بدونیم مقاومت سایشی سنگ چیست.

چرا مقاومت سایشی سنگ در انتخاب سنگ ساختمانی اهمیت دارد؟

مقاومت سایشی سنگ زمانی اهمیت پیدا می‌کنه که قراره سنگ تو بخش‌هایی که در معرض ساییدگی هستن، قرار بگیره. مثلا راه‌پله، کف ساختمون و سنگفرش پیاده‌روها از اون بخش‌هایی هستن که اهمیت مقاومت سایشی سنگ دو چندان می‌شه.

از اونجایی که تو مناطق خشک، وجود باد و تو مناطق ساحلی، وجود ماسه و باد می‌تونه باعث ایجاد ساییدگی بشه، اهمیت مقاومت سایشی سنگ هم افزایش پیدا می‌کنه. همچنین اگه قصد داری تو پروژه‌های لوکس و خاص از اسلب سنگ برای کف یا لابی استفاده کنی، خیلی مهمه که سنگ با مقاومت سایشی بالا انتخاب کنی. در ادامه با جزئیات بیش‌تری بررسی می‌کنیم دلایل اهمیت مقاومت سایشی سنگ چیست.

۱. دوام بالاتر سنگ در فضاهای پرتردد

تو ساختمون‌های پرترددی مثل مدرسه، فرودگاه، مراکز تجاری و بیمارستان و بخش‌هایی از ساختمون مثل لابی، راه‌پله، پیاده‌روها و کف‌پوش ورودی ساختمون، سطح سنگ دائما در معرض تماس با کفش، ذرات گرد‌وغبار، شن، ماسه و تجهیزات نظافتی قرار می‌گیره. 

اگه مقاومت سایشی سنگ کم باشه، رنگش کدر می‌شه، روی سطحش خراش ایجاد می‌شه و جلای سطح سنگ از بین می‌ره. سنگ‌ها با مقاومت سایشی بالا مثل سنگ گرانیت کف یا برخی چینی‌ها و کوارتزیت‌های متراکم می‌تونن ظاهر اولیه خودشون رو تو مدت زمان طولانی‌تری حفظ کنن و در برابر سایش، مقاومت بیش‌تری داشته باشن.

۲. ماندگاری ظاهر سنگ در طول زمان

یکی از دغدغه‌هایی که ممکنه موقع خرید سنگ ساختمانی داشته باشی، حفظ کیفیت ظاهری و زیبایی اون در طول زمانه. مقاومت سایشی اصلی‌ترین عاملی که می‌تونه به‌طور مستقیم روی این ویژگی تاثیر بزاره. 

تو سنگ‌هایی که مقاومت سایشی کم‌تری دارن، تردد، تماس با ذرات سخت و عملیات نظافت به مرور می‌تونه باعث مات شدن سطح، ایجاد خط و خش و از بین رفتن جلوه اولیه بشه و این تغییرات خیلی سریع خودشون نشون می‌دن. به همین دلیل باید سنگ با مقاومت سایشی بالا تهیه کرد.

۳. کاهش هزینه‌های تعمیر، تعویض و نگهداری

مقاومت سایشی بالا به‌طور مستقیم روی کاهش هزینه‌ها تو طولانی مدت تاثیر می‌زاره. به‌گونه‌ای که در این صورت دیرتر به ساب مجدد، پولیش، ترمیم یا حتی تعویض نیاز پیدا می‌کنه. در نتیجه جلوی افزایش بی‌رویه هزینه‌های مصالح، اجرا و توقف بهره‌برداری از فضا هم گرفته می‌شه.

۴. نقش مقاومت سایشی در ایمنی محیط

فرسایش و ساییدگی به‌خصوص بیش از حدش ممکنه باعث ناهمواری‌های موضعی، ایجاد سطح لغزنده یا از بین رفتن بافت ضدلغزش سنگ بشه. تو فضاهایی مثل رمپ‌ها، راهروها و محیط‌های مرطوب این مسئله می‌تونه خطر سر خوردن و آسیب دیدگی رو افزایش بده. در واقع سنگ‌هایی که مقاومت سایشی بیش‌تری دارن، بافت سطح خودشون رو بهتر حفظ می‌کنن و اصطکاک مناسبی دارن.

۵. انتخاب هوشمندانه‌تر هنگام خرید سنگ ساختمانی

وقتی بدونی مقاومت سایشی سنگ چیست و مقاومت سایشی سنگ مورد نظرت چقدره، قطعا سنگ ساختمونی رو متناسب با محل کاربرد سفارش می‌دی، نه صرفا بر اساس ظاهر یا قیمت. خیلی از سنگ‌ها ممکنه رنگ و طرح جذابی داشته باشن؛ اما برای محیط‌های پررفت‌وآمد مناسب نباشن. اینجور وقتا بررسی مشخصات فنی، آزمایش سایش و در نظر گرفتن نوع کاربری پیشنهادی هر سنگ باعث می‌شه هدفمندتر و حرفه‌ای‌تر انتخاب کنی. در این صورت هم می‌تونی مدت زمان زیادی از سنگ استفاده کنی و هم از خرید هوشمندانه‌ت راضی هستی.

مقاومت سایشی سنگ چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟

برای اینکه مقاومت سایشی سنگ ساختمانی رو اندازه‌گیری کنی، روش‌های مختلفی وجود دارن که تو این قسمت قراره ۳ تا از مهم‌ترین‌هاشو بررسی کنیم.

آزمایش سایش با دستگاه چرخ

اگه بخوایم بگیم متداول‌ترین روش سنجیدن مقاومت سایشی سنگ چیست باید از آزمایش سایش با دستگاه چرخ صحبت کنیم. تو این روش، نمونه‌ای از سنگ رو تحت فشار وزنه‌ای خاص در معرض سایش با یه چرخ ساینده قرار می‌دن.

تو این آزمایش عواملی مثل فشار، وزن دستگاه، مدت زمان، سایز و شکل فیزیکی سنگ باید ثابت باشن تا با چرخش دستگاه، ایجاد اصطکاک مقدار جرم و حجمی که از سنگ کم شده، مقدار مقاومت سایشی اون سنگ به دست بیاد.

آزمایش سختی سنگ بر اساس مقیاس موس (Mohs)

تو این روش از مجموعه کانی‌های Mohs استفاده می‌شه که از سختی یک تا ۱۰ تو دسته‌بندی‌های مختلفی قرار می‌گیرن. هر چی سنگ در برابر خراش ناشی از کانی‌های سخت‌تر مقاوم باشه، مقاومت سایشی بیش‌تری داره.

آزمایش سایش لایه‌ای یا طبقاتی

تو این روش از ذرات ساینده تو اندازه‌های مختلف استفاده می‌کنن و سنگ رو در معرضش قرار می‌دن. مقدار سایش سنگ با توجه به اندازه ذرات، اطلاعاتی رو درباره مقاومت سایشی اون نشون می‌ده.

آزمایش پرتاب ماسه

پرتاب ماسه هم یه روش دیگه برای تعیین میزان مقاومت سایشی سنگه. این روش بیش‌تر برای سنگ‌هایی کاربرد داره که می‌خوان تو سازه‌هایی که تو منطقه‌های گرم و خشک ساخته می‌شن، استفاده بشه. تو آزمایش پرتاب ماسه در حالی که باد با سرعت ثابت و شدیدی در جریانه، ماسه به سمت سنگ پرتاب می‌شه. با توجه به ثابت بودن غلظت ماسه، شدت باد، مدت زمان و فاصله نازل تا سطح سنگ می‌شه مقدار مقاومت سایشی اون رو اندازه‌گیری کرد.

چه عواملی روی مقاومت سایشی سنگ تأثیر می‌گذارند؟

یه سری عوامل وجود دارن که می‌تونن مقدار مقاومت سنگ در برابر سایش رو تغییر بدن. تو این بخش قراره دقیق‌تر بررسی کنیم عوامل موثر روی مقاومت سایشی سنگ چیست.

نوع و جنس کانی‌های تشکیل‌دهنده سنگ

کانی‌ها یکی از اصلی‌ترین بخش‌هایی هستن که تو سنگ وجود دارن. به همین خاطر نوع کانی‌ها و میزان غلظتشون می‌تونن رو میزان مقاومت سایشی سنگ تاثیر بزارن. کوارتز و فلدسپات از کانی‌هایی هستن که درجه سختی بیش‌تری دارن. پس هر چی بیش‌تر تو سنگ وجود داشته باشن، میزان سختی سنگ رو هم افزایش می‌دن. در مقابل کانی‌ها با درجه سختی پایین مثل کلسیت یا بیوتیت می‌تونن باعث کاهش مقاومت سایشی سنگ بشن.

اندازه دانه‌ها و بافت سنگ

تو سنگ‌هایی که دانه‌های ریزتری دارن، پیوند قوی‌تری بین دانه‌ها به وجود میاد و مقاومت سایشی سنگ هم بیش‌تر می‌شه. در مقابل سنگ‌هایی که دانه‌های درشت‌تری دارن، آسیب‌پذیرترن؛ چون بین دانه‌های درشت، پیوند ضعیف‌تری به وجود میاد.

شکل و نحوه قرارگیری دانه‌ها

هر چی دونه‌های سنگ زاویه‌دارتر و کشیده‌تر باشن، در هم پیچیدگی هم بیش‌تر می‌شه و به نیروی بیش‌تری برای سایش و شکست نیازه. در حالی که دانه‌های گرد به‌خاطر اصطکاک کم‌تری که بین دانه‌ها وجود داره، در برابر عوامل خارجی آسیب‌پذیرتر هستن و راحت‌تر دچار سایش می‌شن.

وجود ناخالصی‌ها و مواد فلزی

تو خیلی از سنگ‌ها، فلزات از جنس‌های مختلف وجود دارن. این فلزات می‌تونن سخت، نرم یا اکسیدشونده باشن. مثلا فلزات سخت می‌تونن مقاومت سایشی سنگ رو افزایش بدن؛ اما فلزات اکسیدشونده به روند سایش سرعت می‌بخشن و به سنگ آسیب می‌رسونن.

تأثیر شرایط آب‌وهوایی و محیطی

یکی از عواملی که می‌تونه رو مقاومت سایشی سنگ تاثیر بزاره، شرایط آب‌وهواییه. مثلا تو مناطق گرم و خشک، ساییدگی که تو سطح سنگ‌ها ایجاد می‌شه خیلی بیش‌تره؛ اما تو مناطق سردسیر یا مناطق معتدل با پوشش گیاهی قوی، میزان ساییدگی کم‌تره.

جدول مقایسه مقاومت سایشی سنگ‌های پرکاربرد

برای اینکه بتونی بر اساس مقاومت سایشی سنگ ساختمونی مورد نظرت رو راحت‌تر انتخاب کنی، تو جدول زیر این ویژگی رو تو چند تا از سنگ‌های پرکاربرد بررسی کردیم: 

حالا دیگه می‌دونی مقاومت سایشی هر سنگ چقدره و کجاها می‌شه ازش استفاده کرد. ترامیت هم یکی دیگه از سنگ‌هاییه که مقاومت سایشی پایینی داره و بیش‌تر برای دیوار استفاده می‌شه. پس قبل از استعلام قیمت سنگ ترامیت حتما کاربردش رو در نظر بگیر.

چطور می‌شود مقاومت سایشی سنگ را افزایش داد؟

یه وقتایی ممکنه سنگ در معرض ساییدگی‌های شدید قرار بگیره، اون وقت باید دنبال این بود که بهترین راه برای افزایش مقاومت سایشی سنگ چیست. همچنین اگه قصد خرید سنگ‌ها با مقاومت سایشی پایین مثل خرید سنگ تراورتن اصفهان رو داری، می‌تونی از این راهکارها کمک بگیری. کلا ۲ تا روش برای افزایش مقاومت سایشی سنگ وجود داره:

• راه اول؛ پوشش‌های رزین و سیلیکون: این پوشش‌ها بدون اینکه تغییری تو رنگ سنگ به وجود بیارن، سطح اون رو در برابر عوامل ساینده مقاوم‌تر می‌کنن. البته بعضی از این پوشش‌ها هم سطح سنگ رو براق‌تر نشون می‌دن که به زیبایی ظاهر سنگ کمک می‌کنن.
• راه دوم؛ فرآوری سنگ به شکل غیرصیقلی: وقتی سنگ به این شیوه فرآوری می‌شه، ممکنه آسیب‌های ناشی از سایش سطحی رو کم‌تر نشون بده. در نتیجه نقص‌های سطحی سنگ هم پنهون می‌شن.

اگر سنگ مقاومت سایشی پایینی داشته باشد چه مشکلاتی ایجاد می‌شود؟

اگه بخوایم بگیم مشکل پایین بودن مقاومت سایشی سنگ چیست باید به موارد زیر اشاره کنیم:

• مشکلات ظاهری: زیبایی و جذابیت سنگ کم‌تر می‌شن. برای مثال سنگ مرمر سفید ظاهر خیلی زیبایی داره؛ اما چون مقاومت سایشی کمی داره، بهتره تو فضاهای دکوراتیو استفاده بشه، نه فضاهای پرتردد.
• مشکلات بهداشتی: سنگ‌هایی که دچار سایش سطحی شدن، گردو‌خاک رو بیش‌تر جذب و وارد هوا می‌کنن. این موضوع به‌خصوص تو فضاهای داخلی ساختمون یا پارکینگ‌های سرپوشیده که تهویه ندارن، می‌تونه باعث ایجاد مشکلات تنفسی بشه.
• جذب رطوبت بیش‌تر: سنگ‌هایی که تو فضای بیرون ساختمون قرار دارن و دچار سایش می‌شن، رطوبت بیش‌تری جذب می‌کنن و تو سرما دچار ترک‌های ریز می‌شن. با تکرار فرایند یخ زدن و آب شدگی، این ترک‌ها می‌تونن باعث شکست کامل بافت سنگ بشن.

جمع‌بندی | آیا مقاومت سایشی سنگ واقعاً تعیین‌کننده است؟

در نهایت جواب این سوال که مقاومت سایشی سنگ چیست بهمون کمک می‌کنه تا انتخاب دقیق‌تری متناسب با محل استفاده داشته باشیم. سنگ‌هایی مثل گرانیت و کوارتزیت برای سطح‌های پرتردد مناسب هستن؛ اما سنگ‌ها با مقاومت سایشی پایین، بیش‌تر برای دیوار یا فضاهای کم رفت‌وآمد مناسبن. توجه به مقاومت سایشی سنگ در کنار زیبایی، قیمت و جذب آب باعث می‌شه سنگ انتخابی هم صرفه اقتصادی و هم موندگاری بالایی داشته باشه.