انواع سنگ رسوبی چیست؟

انواع سنگ رسوبی از فرسایش سنگ‌های دیگر و انباشته شدن مواد معدنی در دریاها و رودخانه‌ها تشکیل می‌شوند. سنگ‌های رسوبی به صورت لایه ای بوده و رنگ‌های مختلفی دارند. در این مطلب از سایت قیمت به بررسی انواع سنگ‌های رسوبی و کاربرد آن‌ها پرداخته می‌شود.

سنگ رسوبی چیست؟

دریاها، رودخانه‌ها و دریاچه‌ها، مواد مختلفی را در مسیر خود حمل می‌کنند. این مواد معدنی وزن سنگینی دارند به همین دلیل در حین حرکت آب ته نشین می‌شوند. به مرور زمان این مواد روی هم انباشته و فشرده شده و لایه‌های آن رسوب می‌کنند. رسوب‌های ایجاد شده، سنگ رسوبی را به وجود می‌آورند.

به صورت کلی 8 درصد از پوسته کره زمین را سنگ‌های رسوبی تشکیل می‌دهند؛ با این حال، همین لایه‌ی نسبتاً نازک تقریباً تمام سطح قاره‌ها را پوشانده است. مطالعه‌ی این سنگ‌ها اطلاعات زیادی درباره‌ی تاریخچه‌ی زمین و شرایط اقلیمی گذشته در اختیار زمین‌شناسان قرار می‌دهد؛ به همین دلیل بسیاری از سنگ‌های رسوبی فسیل نیز در خود جای داده‌اند.

نحوه تشکیل سنگ های رسوبی

تشکیل سنگ رسوبی معمولاً از چند مرحله می‌گذرد:

• هوازدگی و فرسایش: سنگ‌های موجود بر اثر عوامل مکانیکی، شیمیایی و حتی زیستی خرد و به ذرات ریزتر تبدیل می‌شوند.
• حمل رسوبات: آب، باد یا یخچال‌های طبیعی این ذرات را از محل اصلی به حوضه‌های رسوبی (دریاها، دریاچه‌ها، رودخانه‌ها) منتقل می‌کنند.
• ته‌نشینی: ذرات به مرور در بستر آب رسوب می‌کنند و لایه‌لایه روی هم قرار می‌گیرند.
• سنگ‌شدن (سیمانی‌شدن): لایه‌های زیرین تحت فشار لایه‌های بالایی، آب خود را از دست می‌دهند و با کمک موادی مانند کلسیت یا سیلیس به هم می‌چسبند و سخت می‌شوند.

در کنار دریاها و رودخانه‌ها، بقایای گیاهان و جانوران نیز در بستر آب باقی می‌مانند و بخش مهمی از رسوبات را تشکیل می‌دهند. هر کدام از این سنگ‌ها با توجه به نوع، مدت زمان ساخت، جنس و میزان فشردگی با هم متفاوت هستند. از این رو هر کدام کاربرد مختص به خود را دارند.

انواع سنگ رسوبی

سنگ های رسوبی با توجه به نوع تشکیل به سه دسته تقسیم می شوند:

• رسوب تخریبی یا سیلیسی، برش، کنگلومرا، ماسه سنگ و گل سنگ از این نوع هستند.
• رسوبات بیوشیمیایی که شامل سنگ‌های آهکی، زغال، شیل نفتی و فسفات‌ها هستند و از مواد آلی تشکیل شدند.
• رسوبات شیمیایی که شامل سنگ‌های آهن دار و تبخیری هستند. سنگ تراورتن و سنگ نمک از این نوع هستند.
• رسوبات آذرآواری (پیروکلاستیک): این دسته منشأ آتشفشانی دارد و شامل رسوبات ریزشی (پیروکلاستیک)، رسوبات جریانی (ولکانی‌کلاستیک)، رسوبات هیدروکلاستیک، اتوکلاستیک و اپی‌کلاستیک می‌شود. این نوع رسوبات معمولاً از خاکستر و مواد پرتاب‌شده در فوران‌های آتشفشانی شکل می‌گیرند و کمتر از سایر انواع در ساخت‌وساز مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در زیر به توضیح برخی از انواع سنگ رسوبی می‌پردازیم.

کنگلومرا

این سنگ، نوعی سنگ رسوبی تخریبی است. سنگ کنگلومرا از کوارتز مقاوم تشکیل می‌شوند.

اطراف ذرات درشت این سنگ‌ها خمیری از کلسیت یا کوارتز است. ذرات درشت آن توسط یخ، آب پر سرعت و نیروی جاذبه جا به جا می‌شوند.

 علاوه بر موارد گفته شده در ساختار سنگ رسوبی، سنگ گرانیت و سنگ آهکی نیز یافت می‌شود.

بِرِش

سنگ برش نیز مانند سنگ کلگلومرا از ذرات درشت تشکیل شده است. البته این قطعات یکدست نیستند اما با زاویه هستند. در فاصله بین این ذرات، دانه‌های ریز وجود دارند. حرکت مواد معدنی در سطح گسل باعث ایجاد سنگ برش می‌شوند. علاوه بر آن در مکان‌های دارای یخچال با سرازیر شدن مواد از دامنه کوه، سنگ برش تشکیل می‌شود.

ماسه سنگ

نوعی از سنگ تخریبی وجود دارد که ماسه سنگ نامیده می‌شود. در ماسه سنگ به وفور از کواترز استفاده شده و از فلدسپات، گرونا و میکا، مقدار کمتری وجود دارد. ماسه سنگ ساختاری لایه ای دارد و در رنگ‌های قهوه‌ای، زرد، قرمز و سبز موجود می‌باشد. نوع سیمان و ناخالصی باعث اختلاف رنگ ماسه سنگ می‌شود.

همچنین از خواص این سنگ‌ها وجود اثر سایشی در آن‌هاست.

شیل

نوعی دیگر از سنگ تخریبی شیل نام دارد و شکل آن به صورت ورقه‌ای و لایه‌های نازک است. این سنگ‌ها در دریاچه ها، مرداب، باتلاق و دشت‌ها به وجود می‌آیند.

سنگ آهک

سنگ آهک نوعی سنگ بیوشیمیایی است و از کربنات سدیم تشکیل شده است. این سنگ براساس خواص و بافتی که دارد، دسته بندی می‌شود و یکی از پرکاربردترین سنگ‌های رسوبی در صنعت ساختمان به شمار می‌رود.

تراورتن

سنگ تراورتن نوعی دیگر از انواع سنگ رسوبی می‌باشد و در واقع زیر مجموعه سنگ آهکی است. این سنگ، دارای لایه‌های تیره و روشن است و همان کربنات سدیم است. سنگ تراورتن از مواد آلی، اکسید منگنز و اکسید آهن نیز تشکیل شده است.

سنگ تراورتن در چشمه‌های آب گرم و غارها تشکیل می‌شود.

سنگ تراورتن انواع مختلفی دارد. انواع آن عبارتند از:

• تراورتن عباس آباد
• تراورتن تکاب
• تراورتن سیلور کاشان و...

برای اطلاع از قیمت سنگ تراورتن و سنگ‌های دیگر با شماره 09132109390 تماس بگیرید.

سنگ گچ

رنگ سنگ گچ سفید و گاهی زرد یا قرمز کم رنگ بوده و از ژیپس تشکیل شده است. این نوع سنگ از بخار آب دریا در خلیج‌های بسته و در آب و هوای خشک تشکیل می‌شود.

سنگ نمک

سنگ نمک به صورت ریز، متوسط و درشت وجود دارد. این سنگ بی رنگ است. اما گاهی اوقات رنگ آن قرمز است. رنگ قرمز سنگ نمک به دلیل ناخالصی رس و آهن است.

زغال سنگ

رنگ زغال سنگ قهوه‌ای روشن تا سیاه است. زغال سنگ از باقی ماده گیاهان تشکیل می‌شود. زمانی که بقایای گیاهان به صورت ناقص تجزیه شود، زغال نارس تشکیل می‌شود. اما بقایا در اثر حرارت و فشار به زغال سنگ تبدیل می‌شوند.

زغال‌های ایجاد شده زغال قهوه ای، زغال سخت و زغال نرم است.

کاربرد سنگ رسوبی

سنگ‌های رسوبی دارای کاربردهای بسیاری هستند که برخی از آنها عبارتند از:

• استفاده در ساختمان سازی
• مناسب برای طراحی ظاهری ساختمان ها
• کفپوش ها
• نمای خارجی و داخلی ساختمان ها
•  راه پله ها
• آبنماها
• قابل استفاده برای شفته ریزی و آب بندی استخرها
• جلوگیری از رشد علف های هرز
•  استفاده در صنعت کاغذ سازی و تصفیه مواد
• کاربرد در پروژه‌های عمرانی مانند جاده‌سازی، تونل‌سازی و احداث کانال‌های آب

مزایای سنگ رسوبی

• در دسترس بودن و قیمت مناسب: بسیاری از انواع سنگ رسوبی مانند تراورتن و سنگ آهک به فراوانی در طبیعت یافت می‌شوند و همین موضوع قیمت تمام‌شده‌ی آن‌ها را نسبت به بسیاری از سنگ‌های آذرین یا دگرگونی پایین‌تر نگه می‌دارد.
• سهولت برش و شکل‌دهی: بافت این سنگ‌ها معمولاً نرم‌تر از سنگ‌های آذرین است و همین ویژگی، کار برش، تراش و شکل‌دهی برای مصارف ساختمانی را ساده‌تر می‌کند.
• زیبایی بصری: لایه‌بندی طبیعی و طیف رنگی متنوع این سنگ‌ها، به‌ویژه در تراورتن، جلوه‌ای متمایز به نما و کف‌پوش ساختمان می‌بخشد.
• ارزش زمین‌شناسی: وجود فسیل و لایه‌های زمانی مشخص در بسیاری از سنگ‌های رسوبی، آن‌ها را به منبعی ارزشمند برای مطالعات زمین‌شناسی تبدیل کرده است.

معایب سنگ رسوبی

• هزینه‌ی نسبتاً بالا: برخی از سنگ‌های رسوبی باکیفیت، به‌ویژه تراورتن‌های درجه‌یک، قیمت بالاتری نسبت به سنگ‌های معمولی دارند و هزینه‌ی نصب و نگهداری آن‌ها هم می‌تواند به هزینه‌ی کلی پروژه اضافه کند.
• مقاومت پایین‌تر در برابر فشار: در مقایسه با سنگ‌های آذرین و دگرگونی، سنگ‌های رسوبی معمولاً مقاومت کمتری در برابر فشارهای سنگین دارند و برای سازه‌های باربر سنگین چندان مناسب نیستند.
• تخلخل و جذب آب بالا: برخی انواع مانند تراورتن به دلیل ساختار متخلخل، آب را جذب می‌کنند؛ همین موضوع در مناطق مرطوب یا سرد می‌تواند به فرسایش یا ترک‌خوردگی سنگ منجر شود.
• نیاز به نگهداری دوره‌ای: به دلیل همان تخلخل و حساسیت سطحی، این سنگ‌ها معمولاً به واکس‌کاری یا رزین‌کاری دوره‌ای نیاز دارند تا دوام بیشتری داشته باشند.
• مقاومت پایین‌تر و حساسیت به شکستگی: این سنگ‌ها در مقایسه با سنگ‌های آذرین یا دگرگونی، بافت نرم‌تری دارند؛ به همین دلیل در صورت نصب نادرست یا رعایت‌نکردن نکات فنی، احتمال ترک‌خوردگی یا شکستگی در آن‌ها بیشتر است.

جمع بندی

شاید شما بارها نام سنگ رسوبی را شنیده باشید. ما در این مطلب این سنگ را معرفی و انواع سنگ رسوبی را بیان کردیم.سنگ‌های رسوبی از رسوب و فشرده‌شدن مواد معدنی و آلی در بستر دریاها، رودخانه‌ها و دریاچه‌ها شکل می‌گیرند و بر اساس منشأ تشکیل، به چهار دسته‌ی تخریبی، بیوشیمیایی، شیمیایی و آذرآواری تقسیم می‌شوند. هرکدام از این سنگ‌ها، از کنگلومرا و ماسه‌سنگ گرفته تا تراورتن و سنگ آهک، ویژگی‌ها و کاربردهای مخصوص به خود را دارند و بسته به نیاز پروژه می‌توان گزینه‌ی مناسب را از میان آن‌ها انتخاب کرد.